Logo

UNHA VIDA EN PROL DA LOITA

Letras DE AMOR entendido máis aló da paixón, e que mesmo se pode materializar na terra, no amor a Galicia. Cando isto último ocorre, trátase a terra coma unha namorada, cunha finalidade menos descritiva e máis de ennoivamento. Temos:

* *

AUTOR: Abuín de Tembra, Avelino ___________________________________________________________________________

Comentario: A anguria debido a unha serie de inxustizas escóndese, neste caso, detrás dun contexto amoroso:

CANTIGA DO SAR BREMANTE
(Disco: Santiago, mar de pedra/
Lembranzas)


O Sar vai cheo
meu doce amor.
cantan os xuncos
feble canción.

Os tiovivos
da Ferradura
Fenden carballos
de estreita dúbida
da fonda dor.

Cantan os xuncos
feble canción.

Umbrosa fraga,
maio florido.
Orfa floresta,
nadal aflito
de morno son.

O Sar vai cheo,
meu doce amor.

Santa Susana
en unha torre
que tan só fala
ó dar as doce
no fargallón.

Cantan os xuncos,
feble canción.

Pola alameda,
nas noites mouras,
rinchan os dentes
das vacalouras
brizo negror.

O Sar vai cheo,
meu doce amor.

Na Ferradura
das foxas quentes,
buscan acougo
xargas dementes
do tornasol.

Cantan os xuncos
feble canción.

Herba miúda
de vagalumes.
Murchas estrelas
soñan con fume,
trépedo albor.

Cantan os xuncos
feble canción.

Sempre espréitante,
de cote erguida,
adral de enlevos
de Rosalía
no corazón.

O Sar vai cheo,
meu doce amor.

Ten Rosalía
un telescopio
pra ver axexos
do mar afouto
dos aquilóns.

O Sar vai cheo
meu doce amor.

Breixo ateigado
de escentileos.
Man de santiña
que leva ó ceo
camiño mol.

Cantan os xuncos
feble canción.

Señor Santiago
no pedestal,
coida o galaio
dos nugalláns,
turdia traición.

O Sar vai cheo
meu doce amor.

Anque se vire,
anque se torza,
señor Santiago
préstanos xornas
contra o trebón.

Cantan os xuncos
feble canción.

¡Señor Santiago!
que non se xebre
con coiteladas
de mesto sangue
a donda fábula.

O Sar vai cheo,
meu doce amor.
Cantan os xuncos
feble canción.


" Comentario: O amor a unha cidade concreta, a modo de muller, amósase no seguinte poema:

CANTIGAS PRA UNHA REGUEIFA A
XEITO DE REQUILORIOS DE AMOR

(Disco: Santiago, mar de pedra)


Compostela, noiva
De souril cenefa,
Casarei contigo
Se o vento me deixa.

Compostela, noiva
De corpo avisedo,
Casarei contigo
Se me deixa o vento.

Compostela, noiva
De falopas mengas,
Casarei contigo
Se o vento me deixa.

Compostela, noiva
De acenantes peitos,
Casarei contigo
Se me deixa o vento.

Compostela, noiva
De loiros desexos,
Casarei contigo
Se me deixa o vento.

Compostela, noiva
De mol abelencia,
Casarei contigo
Se o vento me deixa.


" Comentario: As cantigas medievais son rememoradas no seguinte poema:

CANTIGA AMANTIÑA DE ROSALÍA
(Disco: Santiago, mar de pedra)


Santa Rosalía
Silandeira ía,
Miña, amiga.

Rosalía santa
Camiña lizgaira,
Miña, amiga.

Camiña descalza
Na area dourada,
Miña, amiga.

Na area brillante
Leva os es exánimes,
Miña, amiga.

Os pés desangrados
Fían remol Lacio,
Miña, amiga.

No remol louseño
Agroman recendos
Miña, amiga.

Os gnomos enchocan
Alentos de pombas,
Miña, amiga.

Os alentos rachan
Mañás de bitácoras,
Miña, amiga.

Bitácoras lenes
De paxaros breves,
Miña, amiga.

Os paxaros voan
Co outono nas costas,
Miña, amiga.

Outonos e engados
Na proa dos ábregos,
Miña, amiga.

Os ábregos brúan
Ladaíñas mudas,
Miña, amiga.

Na muda lisonxa
Santa Rosalía
A miña, amiga

Foi quedando doa.
Silandeira e orfa,
Miña, amiga

Santa Rosalía
Silandeira ía,
Miña, amiga.

Rosalía santa
Camiña lizgaira,
Miña, amiga.

* *


AUTOR: Álvarez Blázquez, Xosé María _______________________________________________________________________

DONA
(Disco: Menceres)


Coma un vento, lixeira,
eu ben te vin chegar,
traguías unha estrela
bailándoche na man.
¡Qué noite namorada
a brilar nos teus ollos!
¡Qué alamíos da iauga
arredor do teu corpo!
- ¡Deus, si me deras dona
para un fondo querer,
para unha vida fonda!
¡Ai, si ma deras, Deus!
E foi coma un milagre
na noite o noso amor.
¡Ainda van polos ares
túa voz e a miña voz!

* *


AUTOR: Añón Paz, Francisco _______________________________________________________________________________

AMOR APRESURADO
(Discos: Regodobargo/ Lembranzas)


Miráchesme, mireite, nos miramos:
Sorríchesme, sorrinme, os dous sorrimos
Nos nosos ollos nosa imaxen vimos:
Ti nos meus, eu nos teus nos retratamos;

Desde entonces de amor nos abrazamos;
Un mesmo gusto ou pena os dous sentimos,
E anque a paraxes diferentes imos,
De cote no camiño tropezamos.

Xa que do corazón libre dispomos,
Aos paxaros dos bosques imitemos.

Nosa doce ventura apresuremos
Que o niño fan entre ramaxe e gromos;
Que a vida é curta e responsables somos
Do tempo tan precioso que perdemos.

* *


AUTOR: Blanco Amor, Eduardo _____________________________________________________________________________

SONATA AO ROMANTICISMO
(Disco: Menceres)

Acorre a miña sonata
que prega baixo a lumieira
pola rúa,
namentras que vagaxeira
por entre nubes de prata
vai a lúa.
Soidá morna da noite,
corazón que ardes no vento
bretemoso,
saloucante e doce acento
que non has ter quen te escoite
saudoso.
Medo das portas fechadas
medo de todo o que axexa
nos sombrizos,
- e medo do que latexanas nosas lamas, inzadas
de cobizos -
A mar a engulir estrelas
á lúa crébana os remos
en mil cachos.
E a canzón que nos sabemos
ven cantarnos súas arelas
nos refachos.
Mentras tuas meiguices bogan
nas aguas craras e ledas
dun ensono,
prega por min, que me afogan
feras pantasmas inquedas
de un mal sono.
Na miña nao viaxeira, da noite irei no segredo
e do meu amor á veira
aprenderás a ir sin medo
polos camiños da lúa.

" Comentario: O autor busca consolo nos elementos da natureza:

ROMANCE DO FEITIZO DE AMOR

(Disco: Menceres)


Arrimeime a un pino verde
contando estar acollido,
menos da choiva do ceo
que do meu propio feitizo.
Pedinlle consolo ao ar
pasouse o ar fuxitivo;
pedinlle consolo as aguas,
de min se arredaron rindo;
senteime á veira do mar,
¡atopeime tan cativo!
Quixen deprender coas olas,
soio deprendín sospiros;
quixen parolar nubes,
tan outas non me sentiron.
Aos paxaros rexoubeiros
amostreilles o meu sino,
os paxaros peteiraron
no meu corazón ferido.
Funme consellar coas pedras
vellas coma o mundo mismo,
mostráronme a súa dureza
i eu entendín o seu dito.
Canso do longo penar
arrimeime a un verde pino
e faleille: ¿Entenderás
ti meu door, irmanciño?
I en troques de responder
botouse a chorar conmigo.

AUTOR: Branco, Miguel ____________________________________________________________________________________

" Comentario: Un dos poemas con máis sentimento, sendo moi recorrido no repertorio do cantautor galego:

MEU AMOR
(Discos: Regodobargo/ Lembranzas)

A noite xa chega
E ti non estás
I eu choro moi soíño
E quero poderte apertar.

Vai voando a gaivota
Aló no meio do mar
E as túas verbas de novo
Hoxe volvo a escoitar.

Meu amor
Eu anceio as túas mans
O teu corpo espido.
Meu amor

Eu anceio as túas mans
Os teus beizos na noite.

Na roseira belida
Eu vexo o teu ser
O mesmo que me chama
Cando non te podo ver.

O recendo do mar
Que eu sentín a túa veira
O vento nos penedos
Nunha noite calqueira.

* *


AUTOR: Castelao, Alfonso Daniel Rodríguez ___________________________________________________________________


LELA
(Disco: Regodobargo)


Están as nubes chorando
por un amor que morreu
están as rúas molladas
de tanto como choveu.

Lela, Lela
Leliña por quen eu morro
quero mirarme
nas meniñas dos teus ollos.

Non me deixes
e ten compasión de min
sen ti non podo
sen ti non podo vivir.

Dame alento nas túas palabras
dame celme no teu corazón.
Dame lume coas tuas olladas
dame vida co teu doce amor.

Lela, Lela
Leliña por quen eu morro
quero mirarme
nas meniñas dos teus ollos.

Non me deixes
e ten compasión de min
sen ti non podo
sen ti non podo vivir.

O celme que andas buscando
ai está no meu corazón
eu son como o chuchameles
ai ti é lo meu abellón.

O vira, i o vira
imos a bailar
O vira, i o vira
que imos casar.

* *


AUTOR: Cunqueiro, Álvaro ________________________________________________________________________________

" Comentario: O cantautor volve ós poemas da época medieval coma fonte para cantar ó amor:

AI AMOR
(Disco: Menceres)


No mencer da herba mol
caieu unha estrela viva
¡ai amor!
Rompeu seus ollos albeiros
como o son da miña amiga
¡ai amor!
Rompeu os cabelos verdes
neve de sal namorada
¡ai amor!
Rompeu seu ver de ladeira
color de donda laranxa
¡ai amor!
Rompeu a súa voz de escumas
segredo de eclipse morna
¡ai amor!
Rompeu seu andar lixeiro
e o mar longa da súa cola
¡ai amor!
Rompeu a súa vida nova
i os seus relembros perdidos
¡ai amor!
Rompeu a súa morte fria
e a luz crara dos seus picos
¡ai amor!

* *


AUTOR: Ferreiro, Celso Emilio _____________________________________________________________________________

 

EU EN TI
(Discos: Celso E. Ferreiro na voz de Suso Vaamonde/ Lembranzas)


Eu xa te busquei
Cando o mundo era unha pedra intaita.
Cando as cousas buscaban os seus nomes
Eu xa te buscaba.

Eu xa te procurei
No comenzo dos mares e das chairas.
Cando Díos procuraba compañía
Eu xa te procuraba.

Eu xa te chamei
Cando soio a voz do vento soaba.
Cando o silencio chamaba polas verbas,
Eu xa te chamaba.

Eu xa te namorei
Cando o amor era unha folla branca.
Cando a lúa namoraba as outas cumes,
Eu xa te namoraba.

Sempre, dende a neve dos tempos,
Eu na túa ialma.


XANEIRO 1972

( O pan é máis útil que a poesía,
pro ¿como comer o pan sin o
compango da poesía? )
(Disco: Celso E. Ferreiro na voz de Suso Vaamonde)


Cando quero vivir
digo Moraima.
Digo Moraima
cando semento a espranza.
Digo Moraima
e ponse azul a alba.

Cando quero soñar
digo Moraima.
Digo Moraima
cando a noite é pechada.
Digo Moraima
e ponse a luz en marcha.

Cando quero chorar
digo Moraima.
Digo Moraima
cando a anguria me abala.
Digo Moraima
e ponse a mar en calma.

Cando quero surrir
digo Moraima.
Digo Moraima
cando a mañá é crara.
Digo Moraima
e ponse a tarde mansa.

Cando quero morrer
non digo nada.
E mátame o silencio
de non decir Moraima.



CANTARES
(Discos: Celso E. Ferreiro na voz de Suso Vaamonde/ Menceres)


Porque o amor faime cantar
cántoche nena este son.
Cántame a min ti, querida,
con amor págame amor.
Canta ti, cantarei eu,
dous cantares, nunha voz
que nesta nosa regueifa
ninguén vai ser perdedor.
Xura polos santos todos
co teu amor será eterno,
pois pra min o teu querer
é coma o sol para inverno.
Eu por ela, ela por min,
amor tolo, toleirón,
que nos tes entolecidos
e sin entrar en razón.
O amor non quer consellos
nin pode sofrir demoras.
Cando o amor é verdadeiro
nunca xamais di; abonda.
Amor tolo, toleirón,
nun tolo rodar sin fin.
Que nos tes entolecidos
eu por ela, ela por min.


AUTOR: Graña, Bernardino ________________________________________________________________________________

" Comentario: Fixémonos cómo nos seguintes poemas o campo semántico do mar, que tanto representa ó autor dos mesmos, serve de pretexto e contexto para o amor, simbolizando en fermosas metáforas:

 

QUEDEI NO BAR EN SECO COMO UN PEIXE
(Disco: Santiago, mar de pedra)


Quedei no bar en seco como un peixe
Ó te marchares ti mar debalo.

Foi o teu corpo o mar e todo o peixe
Do que fun mariñeiro fracasado.

E foi tamén un Pórtico da Gloria
Onde romeiro quixen ser un anxo.

Oh doce o templo aceso do teu corpo
Pra quen sen fe nen luz viña a Santiago.

Cómo fixeches destas mans ardentes
Como precioso frío peixe rápido.

Xa Compostela afoga en gris de chuvia
E dende aquí ó teu Lugo eme naufraxio.

Voume do bar das risas e tertulias
Que agora sabe alí o meu café mais agro.

Vou Bonabal arriba pola Anguria
Ó meu silencio en Rúa do Home Santo.

Oh doce o sal e a prata do teu peixe
Aínda a nadar no meu ensoño lago.

Quedei no bar en seco como un peixe
Ó te marchares ti mar en debalo.

 

ALGÚN DIA POR TE VER
(Discos: Menceres)

Algún día por te ver
abrín as catro ventanas.
Agora no meu recuncho
de Bonabal sin querer
vexo teu corpo de peixe
por antre os ares e a cama.
Fuxe. Non quero mirarte
no rio do escoar das ansias.
Anda os rolóns o teu pelo
entre coxíns e almofadas.
Teu pelo no ar dos meus dias
revoltando nas tronadas.
Sei que revoltas nas nubes
que choves en min non marchas
que se abro os ollos te vexo
que se os pecho estás máis clara.
Fuxe lamprea gran peixe
da auga do ensoño que manca.
Vaite co son coa quentura
co acento de túa fala,
por te non sentir nas portas
co vento que rolda a casa.
Que o vento me tumbe o teito
as paredes e as lembranzas.
Por te non ver mais lamprea
a nadar nas miñas aguas.
Agora por te non ver
todas as teño pechadas.

 

E NOVAMENTE ERGUINME E LONXE ALBISCOTE
(Disco: Menceres)

E novamente erguinme e lonxe albiscote
ouh meu amor rostro que non te amas,
perfílote e ti rómpeste en fariña
dilueste en difuso.
Erguinme e vou pairando e vou xuntando
amor os teus fiaños espallados
amor teus amorios partes túas
para facerte único.
Ando de norte a sur de oeste a leste
arrexuntando anacos que ceibaches
nas tascas nos cortellos entre bechos
convócote ao mais puro.
Ando a xunguir teus brazos as túas pernas
teus labios separados os teus dentes
un ollo co outro ollo en par de ollos
nun soio ollar seguro.
Procuro que non teñas unha asa
batendo en porta baixa e outra arriba
onde te agarda o aire verdadeiro
o que conduce ao cumio.
Reclámote a rexión onde xa a morte
non poderá arrasarte en soio area
non poderá entregarte ao gran esquezo
pecharte nos teus muros.
Convócote a ti mesmo a que governes
a ti, as túas rodas, aos teus eixos
remontes peza a peza e reorganices
teu propio ser e rumbo.
Erguinme para erguerte e porque reines
ouh meu amor de amores pequeniños
todo ti enteiro e grande sobre a terra
cara a luz contra o escuro.


" Comentario: A continuación, un dos poemas convertido nunha das cancións máis emblemáticas do cantautor, a que foi cantada para despedir as súas cinsas á beira do río Oitaven. Fixémonos como o amor pode entenderse no dobre sentido xa mencionado: amor a unha muller- amor á terra do emigrante:

 

VOLVÍN Á TERRA PRO PERDÍN O AMOR
(Discos: Nin rosmar un laído/ Lembranzas)

Case morto vivín sen conocerte
Aló na chaira seca e por absurdas rúas
Onde ninguén me soubo dar mornura.

Foi Soedade desconforme adentro
E a semente a caír en terra dura.

¿COMO HEI VIVIR MAÑÁ
SIN A LUZ TÚA?

Erguinme e vinte ó regresar a terra
Como se aquelo fora todo un soño
Pesado e ti xa foras sempre miña.

Foi outra vez materno en aloumiño
O bico teu na lingoa.
E foi de novo corazón adentro
Comprender a existencia e a dozura.

¿COMO HEI VIVIR MAÑÁ
SIN A LUZ TÚA?

Pro hoxe mesmo rachou o día en medo
Entrou na fiestra un sol estrano inmenso
E deixáchesme o leito en mantas frías.

Está a volver agora corazón adentro
Soedade e podremia.
A convertirse cada cousa en tumba
Cada minuto en sesenta agullas.

¿COMO HEI VIVIR MAÑÁ
SIN A LUZ TÚA?

* *


AUTOR: Neira Cruz, Xosé Antón ____________________________________________________________________________

" Comentario: Nos dous poemas seguintes volvemos á predilección do cantautor por ver o amor a través das cantigas inspiradas no medievo:

 

PELO CAMINHO CARA A COMPOSTELA
(Disco: Santiago, mar de pedra)

Pelo caminho cara á Compostela
Madre, a cantar, vén unha doncela.
Namorada vai.
Trobas d'amor porta no seu cór.

Pelo caminho que vén do Cebreiro
Madre, a cantar, baixa un cabaleiro.
Namorado vén.
Trobas d'amor porta no seu cor.

Madre, a cantar, tamén eu irei
Ca muito gozo co esto terei.
Namorada vou.
Trobas d'amor porto no meu cór.

Madre, a cantar, virá meu doncel
Ca muito goza en prez. De segrel.
Namorado vén.
Trobas d'amor portan no seu cór.

Madre, a cantar, cantigas mui belas
Toda a viaje ata Compostela.
Namoradas imos.
Trobas d'amor portamos no cór.

* *



AUTORA: Pozo Garza, Luz _________________________________________________________________________________


ONDAS DO MAR DE VIVEIRO
(Disco: Menceres)

Ondas do mar de Viveiro
o horizonte está valeiro
sin amigo.
O horizonte foi pechado
meu amigo foi levado
meu amigo.
A terra perdeu o vento
eu perdín o meu contento
sin amigo.
I o ar quedouse delgado
sin o paxaro lembrado
meu amigo.
Ondas do mar do meu peito
afeito a ti ben afeito
meu amigo.
Ondas que me ven ferir
ollade si vedes vir
meu amigo.
Ondas que me poñan medo
si o meu amigo viñese cedo
meu amigo.
Ondas pra me eu morrer
si poderades traer
meu amigo.